Reklam
Meme Kanseri ve Risk Faktörleri
Esra Nur Türkmen

Esra Nur Türkmen

Meme Kanseri ve Risk Faktörleri

25 Aralık 2020 - 12:36

Kanser, anormal olarak hücrelerde yayılım ve kontrolsüz büyümeye neden olan, kişiyi psikolojik, ekonomik, sosyal ve toplumsal yönleri ile olumsuz etkileyen hastalıklar grubudur. Günümüzde erken tanı ve tedavi yöntemleri sayesinde kanserli hastanın yaşam süresi uzadığından kronik hastalık olarak kabul edilen kanser, sık görülmesi ve ölüme veya özürlülüğe neden olması, çevresel kanser yapıcı etkenlerin günden güne artması gibi nedenlerden dolayı çağımızın en önemli sağlık sorunlarından biridir. Dünyada her yıl 10 milyondan fazla yeni kanser olgusu ortaya çıkmakta ve 5 milyon insan kanserden ölmektedir.Yirminci yüzyılın ilk yıllarında insanların ölüm sebepleri arasında yedinci sırada yer alırken günümüzde ise kardiyovasküler hastalıklarından sonra ikinci sırada yer almaktadır.

Meme Kanserinin Epidemiyolojisi

Meme kanseri, dünyada kadınlarda görülen her türlü kanserin hemen hemen %30’unu oluşturmaktadır. Kadınlarda en çok görülen kanser türü olup pek çok ülkede kanser ölümlerinin en önemli sebepleri arasında yer alır. 2009 yılında Dünya’da yaklaşık 192.370 meme kanseri hastası belirlenmiş ve meme kanseri nedeniyle 2009’da ortalama 40.170 kadını hayatını kaybetmiştir. Ayrıca Türkiye’de tüm kanser vakalarının %24.1’ i meme kanseri vakalarıdır. Erkeklerdeki kanser vakalarının %1’inden azını meme kanseri oluşturmaktadır. 1998’de  Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nde 1600 erkek hastada meme kanseri tanısı konmuştur. Türkiye’de 2004-2006 yıllarında toplam 6597 yeni meme kanseri vakası tespit edilmiştir. 2010 verilerinde ise; Türkiye’deki kadınlarda görülen kanser çeşitlerine bakıldığında meme kanserinin ilk sırada olduğu belirmiştir. Her sekiz kadından birinin meme kanseri riski altında olduğu tespit edilmiştir. Meme kanseri görülme oranı ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. 2007 yılında ABD’de 178.480 meme kanseri vakası ve 40.460 meme kanseri sebepli ölüm tespit edilmiştir. Ölüm nedeni olarak akciğer kanserinden sonra ikinci sırada meme kanseri gelmektedir. Böylelikle Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde meme kanseri en fazla tanınan ikinci kanser çeşididir ve kadınlardaki kanser ölümlerinin yaygın bir sebebidir. Hastalığa yakalanma riski, yaşla ilişkilidir ve yaş arttıkça hastalık görülme oranı artar. Meme kanseri sıklığı dünyada her ülkede değişiklik gösterir.

Meme Kanseri Etyolojisi

Meme kanserinin sebebi kesin olarak bilinmemektedir. Etyolojisindeçevresel, genetik faktörler, yaş, diyet, reproduktif yaşam tarzı, vücut ağırlığı, fiziksel aktivite, alkol kullanımı, endojen ve ekzojenhormonalfaktörler gibi birçok faktör rol oynamaktadır.

Meme Kanserinde Risk Faktörleri

· Yaş

. Cinsiyet

· Aile öyküsü

· Nullipar

· Geç gebelik

· Erkenmenarj

· Geç menopoz

· Geçirilmisover, uterus kanseri

. Nüks meme kanseri

· Çevresel faktörler

Yaş

En önemli risk faktörü yaştır. Meme kanseri menopoz öncesine göre daha azdır. Yaşla beraber insidans artmaktadır. İnsidans eğrisi menopoz dönemine kadar her on yılda artış göstermektedir. 50 yaşlarında platoya ulaşır ve sonra tekrar dik bir şekilde artmaktadır. Bu yaşla ilgili insidans eğrisinin şekli önemli ölçüdeover aktivitesi ile etkilenmektedir.

Cinsiyet

Kadınlar ciddi anlamda risk altındadır ve kadınlarda erkeklere göre 100 kat daha fazla risk mevcuttur. Erkeklerde ise meme kanseri görülmeoranı  %1’dir ve kadınlara oranla 146 kat daha az görülmektedir.

Aile Öyküsü

Ailede, birinci ya da ikinci dereceden kan bağı olan kadın bireylerde meme kanseri teşhis edilmiş olması kalıtsal meme kanseri olarak isimlendirilmiştir. Anne ya da kız kardeşte menopozdan önce meme kanseri görülen her iki kadından birinde meme kanseri görülmektedir. Genellikle, kız kardeş, anne ya da  kendi kızında meme kanseri olan kadınların bu hastalığa yakalanma ihtimali 2.5-3 kat artar.

 Nüks Meme Kanseri Öyküsü

Daha evvel meme kanseri olan ve tedavisi yapılan kadınların, sağlıklı memelerinde kanser görülme riski hiç meme kanseri olmamış kadınlara oranla 3-4 kat daha fazladır.

 Sigara Kullanımı

Sigaranın meme kanseri ile bağlantısı henüz tam olarak tespit edilemese de genellikle sağlığa zararlı olduğundan dolayı bırakılması tavsiye edilir. Ayrıca bazı çalışmalarda sigaranın meme kanserinin görülmesi yönünde olumsuz bir risk faktörü olduğu bildirilmiştir.

Genetik Faktörler:

Meme kanseri hastalarının %25’inde genetik faktörler sorumludur. Hastalarda genel olarak BRCA-1 ve BRCA-2 genleri tespit edilmiştir. BRCA- 1, genetik meme kanseri olan hastaların hemen hemen yarısından sorumludur. BRCA-2 ise 13. kromozomda bulunur. Genelde genç yaşlarda ve bilateral meme kanserinden sorumludur. Bu geni taşıyan hastaların kansere yakalanma riski yaklaşık olarak %90’dır.

ErkenMenarj

Kadınların erken yaşta adet olmaya başlamaları, bununla beraber ilerleyen yaşlarda menopoza girilmesi fertilçağ süresinin uzamasına sebep olmaktadır. Bu sırada kadının daha uzun süre östrojen hormonu etkisi altında kaldığı bunun da meme kanseri gelişme riskini yükselttiğine işaret edilmektedir. Örneğin 12 yaşından önce adet gören veya ileri yaşlarda menopoza giren kadınlarda meme kanseri görülme riski artmaktadır.

Radyasyona Maruz Kalma

İyonize radyasyon maruziyeti meme kanseri için bilinen bir risk faktörüdür. Atom bombasına maruz kalanlarda ve doğum sonrası mastit, akne, hirsutizm gibi nedenlerle radyoterapi alanlarda düşük veya orta derece radyasyon dozlarından sonra meme kanseri gelişme riskinde artış gözlenmiştir.

Doğurganlık Öyküsü

Kadınların ilk çocuğunu doğurma yaşı meme kanserine yakalanma açısından önemlidir. İlk çocuğunu 30 yaşından sonra doğuran kadınlarda meme kanseri görülme oranı 20 yaşından önce doğuranlara göre 2 kat daha fazladır. Hiç çocuk doğurmayan kadınlarda ise risk daha da yüksektir.

 Beslenme

Dünya üzerinde meme kanseri görülme sıklığının ülkeden ülkeye değişmesi ve göç eden insanlarda artan meme kanseri sıklığının (göç ettikleri ülkedekine uyan bir sıklığa erişmesi) sadece genetik nedenlerle açıklanamaması, dikkatlerin çevresel etkenler ve özellikle beslenme üzerine toplanmasına neden olmuştur. Liften zengin gıdanın bilier sistemden barsağa dökülenöstrojenlerinreabsorbsiyonunuinhibe ederek meme kanseri oluşumuna karşı koruyucu bir etkisinin olabileceği ileri sürülmüştür.

 Şişmanlık ve Yağlı Beslenme

Bazı çalışmalarda şişmanlığın özellikle 50 yaş ve üzerindeki kadınlarda meme kanserine yakalanma riskini yükselttiğine işaret edilmektedir.

 Doğum KontrolHapı Kullanılması

Doğum kontrol haplarının meme kanseri görülme riskini yükselttiği belirtilmekle birlikte konu ile ilgili farklı görüşlerin olduğu ifade edilmektedir. Her ne kadar bu hapları kullanan kadınlarda meme kanserine yakalanma açısından bir risk artışı olduğu ileri sürülse de, 10 yıl önce doğum kontrol hapı kullanmayı bırakmış olan kadınlarda bu riskin tamamen ortadan kalktığına da işaret edilmektedir.

 Alkol Alımı

Çeşitli epidemiyolojik çalışmalarda alkol alımının kadınlarda meme kanseri gelişme riskini artırdığı bildirilmiştir. Bu risk artışı içilen alkollü içeceklerin türüne bağlı olmayıp içilen miktara bağlıdır. Erken yaşta alkole başlamak önemli bir risk faktörü olabilir.

 Sosyo-ekonomik Seviyenin Yüksekliği

Varlıklı ve sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olan kadınlarda, meme kanseri görülme sıklığının daha fazla olduğu ifade edilmektedir. Bu özelliğe sahip olan ailelerin kızları daha iyi beslendikleri için daha erken yaşta gelişmekte ve bunun sonucu olarak da daha erken yaşta adet görmeye başlamaktadır.

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar